Kiedy ktoś mówi: a może to nie ChAD

Diagnozy nie zamyka się tu jednym badaniem ani na jednej wizycie — doprecyzowuje się ją latami. W dużej ankiecie wśród osób z chorobą afektywną dwubiegunową w Wielkiej Brytanii (2458 odpowiedzi, ludzie zgłaszali się sami) od pierwszej rozmowy o tym z lekarzem do samej diagnozy mijało średnio dziewięć i pół roku. Więc „a może to jednak nie to” nie jest awarią. Tak ta droga wygląda u prawie wszystkich.

Kwestionariusze tego nie rozstrzygają. W badaniu, do którego wzięto 98 osób z dodatnim wynikiem najpopularniejszego kwestionariusza przesiewowego w kierunku choroby dwubiegunowej, chorobę dwubiegunową miało 23,5 procent, a zaburzenie osobowości borderline — 27,6. Taki wynik sam z siebie nie nazywa więc ani jednego, ani drugiego.

Ta aplikacja celowo nie robi z tego funkcji. Próby nauczenia maszyny oddzielania jednego od drugiego na takich samych danych zatrzymują się w okolicach 58 procent — trochę lepiej niż rzut monetą. Dlatego nie ma tu ani testu, ani „to wygląda bardziej na…”, i nie będzie: pomyłka w tym pytaniu kosztuje człowieka lata życia.

Druga opinia to nie skarga na lekarza ani szukanie kogoś, kto powie coś przyjemniejszego. To zwykła część drogi. Najbardziej liczy się w niej nie opowieść z pamięci, tylko to, co zapisane: kiedy się co zaczęło, jak długo trwało, jaki był wtedy sen, co robiły leki i jak szybko, co zauważały osoby obok. Dokładnie to drukuje raport w tej aplikacji — można go wziąć ze sobą, żeby niczego nie zbierać na wizycie od zera.

I dwie rzeczy naraz, bo razem są uczciwsze niż każda osobno. Zmieniona diagnoza to nie degradacja i nie „wszystkie poprzednie lata były pomyłką”: to ta sama historia, przeczytana uważniej. I zmieniona diagnoza nie jest automatycznie tą właściwą — ją też doprecyzowuje się dalej. Listy cech, po których „jedno różni się od drugiego”, celowo tu nie ma: w życiu przenikają się na tyle, że taka lista częściej dodaje pewności niż trafności.